خود را به فعليّت برساند ، منع كردن آن ظلم است . چرا مىگوييم همهء افراد بشر اعم از زن و مرد حق دارند درس بخوانند و اين حق را براى حيوانات قائل نيستيم ؟ براى اينكه استعداد درس خواندن در بشر وجود دارد و در حيوانات وجود ندارد . در حيوان استعداد تغذيه و توليد مثل وجود دارد و محروم ساختن او از اين كارها بر خلاف عدالت است . بازداشتن زن از كوششهايى كه آفرينش به او امكان داده است نه تنها ستم به زن است ، خيانت به اجتماع نيز مىباشد . هر چيزى كه سبب شود قواى طبيعى و خدادادى انسان معطل و بىاثر بماند به زيان اجتماع است . عامل انسانى بزرگترين سرمايهء اجتماع است . زن نيز انسان است و اجتماع بايد از كار و فعاليت اين عامل و نيروى توليد او بهره‌مند گردد . فلج كردن اين عامل و تضييع نيروى نيمى از افراد اجتماع ، هم بر خلاف حق طبيعى فردى زن است و هم بر خلاف حق اجتماع ، و سبب مىشود كه زن هميشه به صورت سربار و كلّ بر مرد زندگى كند . جواب اين اشكال آن است كه حجاب اسلامى كه حدود آن را به زودى بيان خواهيم كرد ، موجب هدررفتن نيروى زن و ضايع ساختن استعدادهاى فطرى او نيست . ايراد مذكور بر آن شكلى از حجاب كه در ميان هندىها يا ايرانيان قديم يا يهوديان متداول بوده است وارد است . ولى حجاب اسلام نمىگويد كه بايد زن را در خانه محبوس كرد و جلوى بروز استعدادهاى او را گرفت . مبناى حجاب در اسلام چنان‌كه گفتيم اين است كه التذاذات جنسى بايد به محيط خانوادگى و به همسر مشروع اختصاص يابد و محيط اجتماع ، خالص براى كار و فعاليت باشد . به همين جهت به زن اجازه نمىدهد كه وقتى از خانه بيرون مىرود موجبات تحريك مردان را فراهم كند و به مرد هم اجازه نمىدهد كه چشم‌چرانى كند . چنين حجابى نه تنها نيروى كار زن را فلج نمىكند ، موجب تقويت نيروى كار اجتماع نيز مىباشد . اگر مرد تمتعات جنسى را منحصر به همسر قانونى خود كند و تصميم بگيرد همين‌كه از كنار همسر خود بيرون آمد و پا به درون اجتماع گذاشت ، ديگر دربارهء اين مسائل نينديشد ، قطعا در اين صورت بهتر مىتواند فعال باشد تا اينكه همهء فكرش متوجه اين زن و آن دختر و اين قد و بالا و اين طنّازى و آن عشوه‌گرى باشد و دائما نقشه طرح كند كه چگونه با فلان خانم آشنا شود . آيا اگر زن ، ساده و سنگين به دنبال كار خود برود براى اجتماع بهتر است يا آنكه براى يك بيرون رفتن چند ساعت پاى آئينه و ميز توالت وقت خود را تلف كند و زمانى هم كه بيرون رفت تمام سعيش اين باشد كه افكار مردان را متوجه خود سازد و جوانان را كه بايد